ايـن گـلايه هـا بـه نظر شما آشنا نمي آيد؟ شما هم عادت
داريد از خودتان ايراد بگيريد؟ اگر اينطور است بدانيد که تنها
نيستيد. شما بعنوان يک جوان دستخوش تـغييرات ظاهري
و جسـمـاني بسيـاري مـي شويد. و هــمراه با اين تغييرات
ظـاهـري، تـصوير شــما از خودتان نيز تغيير مي يـابـد. افـراد
بسياري براي کنار آمدن با اين مسئله مشکل دارند، و همين بر عزت نفسشان تاثير مي گذارد.

دليل اهميت عزت نفس و تصوير ذهني از خود

عزت نفس يعني چقدر افراد براي خود احترام قائلند، چقدر نسبت به خود احساس غرور مي کنند، و به نظرشان چقدر ارزشمندند. عزت نفس از اين نظر داراي اهميت است که احساس شما نسبت به خودتان بر اعمال و رفتار شما تاثير مي گذارد. افرادي که عزت نفس و اعتماد به نفس بالايي دارند، سريعتر دوست پيدا مي کنند، بر رفتارهاي خود کنترل بيشتري دارند و از زندگي بيشتر لذت مي برند.

تصوير ذهني از خود، يعني احساس فرد نسبت به ظاهر فيزيکي و جسماني خود.

در بيشتر مردم، به ويژه نوجوانان، تصوير ظاهري رابطه ي بسيار نزديکي با اعتماد به نفس دارد. اين به آن خاطر است که وقتي افراد از دوران کودکي به نوجواني منتقل ميشوند، ديدگاه ديگران نسبت به آنها برايشان اهميت بيشتري پيدا مي کند.

بلوغ

بعضي از نوجوانان در آستانه بلوغ به خاطر تغييراتي که جسمشان متحمل مي شود، با اعتماد به نفس خود در کشمکش هستند. اين تغييرات، به علاوه ميل طبيعي براي مورد قبول واقع شدن، باعث مي شود افراد خود را با ديگران مقايسه کنند. آنها ممکن است خود را با افراد دور و بر خود يا هنرپيشه ها و افراد معروفي که در تلويزيون، سينما، يا مجلات مي بينند مقايسه کنند.

اما مقايسه خود با ديگران کاري غير ممکن است، چون تغييراتي که با رسيدن بلوغ ايجاد مي شود، در افراد مختلف متفاوت است. برخي افراد زود به بلوغ مي رسند، درحاليکه بعضي ديگر دير بالغ مي شوند. بعضي نوجوانان در اين دوره چاق مي شوند، برخي ديگر با وجود پرخوري همانطور لاغر و نزار مي مانند. همه ي اين مسائل به ژنتيک افراد بستگي دارد.

اين تغييراتي که با رسيدن بلوغ حاصل مي شود، مي تواند بر احساس فرد نسبت به خودش تاثير بگذارد. بعضي دخترها ممکن است از رشد و بالغ شدن اندامشان احساس ترس يا خجالت کنند. بعضي ديگر آرزو مي کنند کاش زودتر رشد کرده و بالغ مي شدند. دخترها خودشان را تحت فشار مي گذارند تا لاغر بمانند و اندامشان بر هم نخورد، اما پسرها دوست دارند اندامشان بزرگتر و عضلاني تر شود.

تاثيرات بيروني

البته فقط رشد بدن نيست که بر اعتماد به نفس افراد تاثير مي گذارد. عوامل بسيار ديگري (مثل تصوير رسانه ها از دختران لاغر و مردهاي عضلاني) نيز مي تواند بر تصوير ذهني فرد از خود، تاثير گذارد.

زندگي خانوادگي نيز مي تواند بر عزت نفس افراد تاثير بگذارد. برخي از والدين عادت دارند به جاي تحسين و تمجيد فرزندانشان، پيوسته از آنها عيبجويي کنند. اين انتقادها و عيبجويي ها باعث کاهش اعتماد به نفس در نوجوانان شود.

همچن يك فرد ممکن است از طرف همکلاسي ها و دوستانش نيز مورد اذيت و آزار قرار گيرد. گاهي اوقات تبعيضات نژادي و قومي مبناي اين انتقادات قرار مي گيرد. گرچه اکثر اوقات اين انتقادات و توهين ها از حماقت و ناداني فرد منتقد منشاء مي گيرد، اما ميتواند اعتماد به نفس و تصوير ذهني فرد از خود را متاثر کند.

عزت نفس سالم

اگر تصوير ذهني شما از خودتان مثبت باشد، خود را آنطور که هستيد مي پذيريد. اين برخورد صحيح باعث مي شود بتوانيد از ساير جنبه هاي رشد کردنتان نيز بهره گيريد، مثل محکم کردن پايه هاي دوستي، مستقل تر شدن از والدين و رقابت با خود چه از نظر فيزيکي و چه عقلي. توسعه اين جنبه هاي ميتواند عزت نفس شما را افزايش داده و تقويت کند.

يک برخورد مثبت و خوشبينانه مي تواند به افراد در دستيابي به عزت نفس کمک کند. مثلاً اگر افراد هنگام ارتکاب به اشتباه به جاي گفتن، "من يک شکست خورده هستم" بگويند "من هم يک آدمم و جايزالخطاء"، و دست از سرزنش و ملامت کردن ديگران بردارند، اعتماد به نفس بيشتري پيدا خواهند کرد.

دانستن اينکه چه چيزهايي باعث خوشحالي و رضايت شما مي شود، به شما کمک مي کند تا خود را تواناتر و قوي تر ببينيد. برخورد مثبت و شيوه زندگي سالم (مثل ورزش کردن و داشتن رژيم غذايي سالم) براي دستيابي به اعتماد به نفس اهميت بسيار زيادي دارد.

نکاتي براي ارتقاء تصوير ذهني از خود

بعضي افراد تصور مي کنند براي اينکه بتوانند احساس خوبي نسبت به خودشان پيدا کنند، بايد ظاهرشان را تغيير دهند. اما آنچه واقعاً بايد انجام دهيد اين است که راه ديدن و احساس کردن خودتان را تغيير دهيد.

اولين قدم، تشخيص اين است که اين بدن متعلق به شماست، اهميتي ندارد که چه شکلي، چه اندازه اي يا چه رنگي دارد، هرچه که هست مال شماست. اگر خيلي نگران سايز و وزنتان هستيد، مي توانيد به پزشک مراجعه کنيد تا درصورت وجود مشکل راهنماييتان کند.

قدم بعدي اين است که ببينيد قادر به تغيير کدام جنبه هاي ظاهري خود هستيد و کدام جنبه ها را نمي توانيد تغيير دهيد. همه ي آدم ها (حتي زيباترين و خوش اندام ترين هنرپيشه) هم به نظر خود اشکالاتي دارد که قادر به تغيير دادن آن نيست. هرچه در توان داريد انجام دهيد تا ظاهرتان آنطور باشد که شما مي خواهيد. اما اگر قادر به تغيير آن نيستيد، اين ديگر تقصير شما نبوده است. بايد از آنطور که هستيد راضي و خرسند باشيد.

اگر چيزهايي هست که قادر به تغيير آن هستيد (مثل وزن و چاقي و لاغري) براي خود هدف سازي کنيد تا به اندام دلخواه خود دست يابيد. اگر مي خواهيد لاغر شويد و اندام متناسبي داشته باشيد، ورزش کنيد و رژيم غذايي مناسبي داشته باشيد.

اگر نظرات منفي از درون خودتان به گوشتان رسيد، دست نگهداريد. سعي کنيد با تعريف و تمجيد کردن از خودتان اعتماد به نفستان را بالا ببريد. مثلاً هر روز سه نقطه قوت خود را به خود گوشزد کنيد. اين نقاط قوت هر چيزي مي تواند باشد. مهم اين است که با متمرکز شدن بر نقاط قوت و جوانب مثبت زندگيتان، مي توانيد احساستان را نسبت به خود تغيير دهيد.

از کجا مي توان کمک گرفت؟

گاهي اوقات مشکل اعتماد به نفس پايين آنقدر بزرگ است که فرد به تنهايي قادر به کنار آمدن و برطرف کردن آن نخواهد بود. به موجب پايين بودن عزت نفس، برخي از نوجوانان ممکن است افسرده شوند، ميل به فعاليت را از دست بدهند و نتوانند با اطرافيان خود ارتباط برقرار کنند. حتي ممکن است به خودشان نيز صدمه بزنند، معتاد شوند يا اقدام به خودکشي کنند. اگر شما نيز چنين احساسي داريد، بهتر است با يکي از والدين، معلم، روانشناس يا هر فرد مورد اعتماد ديگر در اين رابطه صحبت کنيد. چنين فردي مي تواند به شما کمک کند تا ديدگاه بهتري نسبت به خود پيدا کنيد، و جنبه هاي مثبت ظاهري، اخلاقي و مهارتيتان را به شما نشان دهد .
مردمان