بيمار)
مردي60 ساله هستم که فتقي در کشاله ران پا داشتم و 2سال پيش جراحي کردم. ولي دوباره دچار فتق در همان محل شدم. آيا دوباره بايد جراحي کنم؟ آيا امکان دارد اين بار نيز بعد از جراحي عود کند؟
*سئوال)لطفاً بفرماييد فتق چيست؟ علت ايجاد آن چه ميباشد؟ آيا جنبه ارثي يا مادرزادي دارد؟
پاسخ پزشک)
فتق به برآمدگي لايههاي قدامي جدار شکم يا ناحيه کشاله ران گفته ميشود. اين برآمدگيها به گونهاي ميباشد که بيمار قبلاً اين برآمدگيها را نداشته و در حال حاضر اين برآمدگيها را حس ميکند، به خصوص موقعي که زور ميزند يا وقتي سرفه ميکند يا در مواقعي که فشار داخلي شکم افزايش مي يابد. عوامل ذکر شده باعث بيرون زدگي و برآمدگي در جدار شکم ميشوند که در حالت کلي اين موارد با عنوان فتق شناخته ميشوند. معمولاً فتق جنبه ارثي ندارد و مهمترين علت ايجاد فتق، ضعف در جدار شکم و لايههاي عضلاني آن و نيامها و غلافهاي عضلاني ميباشد. به دنبال شل شدن اين لايهها، احشاي داخل شکم در داخل ساک فتق ايجاد برآمدگي ميکنند. نقص در تکميل و ساخت مستحکم لايههاي نيام عضلاني باعث ايجاد چنين مشکلي ميشود.
*چند نوع فتق داريم و محل ايجاد آنها کجاست؟
فتقها به طور معمول در ناحيه جدار شکم تشکيل ميگردند. همچنين ناحيه کشاله ران شايعترين مکان ايجاد فتق است. تعداد موارد مشاهده شده ي آن در آقايان خيلي بيشتر از خانمها است. البته خانمها نيز دچار فتق ميشوند، ولي به مقدار خيلي کمتر از آقايان. از انواع فتقها، ميتوان به فتقهاي نافي، فتقهاي محل برشهاي جراحي، فتقهاي پرده ديافراگم (پرده حايل بين جدار قفسه سينه و داخل شکم)، فتقهاي بين عضلات پهلو و در بين عضلات جدار شکم و قدام شکم و در طرفين ناف اشاره نمود که ميزان آنها خيلي کمتر از فتقهاي نافي و فتقهاي کشاله ران ميباشند.
*آيا ميتوان از بروز فتقها پيشگيري کرد؟
با پرهيز و دوري کردن از عواملي که فرد را مستعد ابتلا به فتق ميکنند و همچنين عواملي که باعث ايجاد و تشديد فتق ميشوند ميتوان از بروز فتق جلوگيري کرد. عوامل ايجاد و تشديدکننده فتق عبارتند از: چاقي، يبوست، سرفههاي زياد و طولاني (اين سرفهها باعث افزايش فشار داخل شکم ميشوند).
افرادي که دچار بزرگي پروستات هستند و موقع ادرار کردن مجبور هستند زور بزنند نيز در معرض ابتلاي بالاتري به فتق هستند.
اگر اين عوامل را از بين ببريم و يا به مقدار قابل ملاحظهاي کاهش دهيم ميتوانيم از عود و بروز فتقها جلوگيري کنيم. در نتيجه چنان که بخواهيم از تشديد و عود و بزرگ شدن فتق جلوگيري شود بايد حتماً عواملي مانند چاقي، يبوست، بزرگي پروستات و سرفه درمان شوند.
عوامل ايجاد و تشديدکننده فتق عبارتند از: چاقي، يبوست، سرفههاي زياد و طولاني.
*آيا همه فتقها بايد جراحي شوند يا ميتوان با آنها مدارا کرد؟ چه فتقهايي بايد سريعاً جراحي شوند؟
اگر فتق توسط پزشک متخصص تشخيص داده شود، بايد حتماً جراحي شود. چون مهمترين خطري که براي فتق وجود دارد اين است که قسمتي از روده در سوراخ فتق گير کند و به سبب اين گير افتادن، خونرساني مختل شده و آن قسمت از روده سياه شود. در نتيجه محتويات داخل روده بيرون بريزد و فرد را دچار عفونت داخل شکم و عفونت عمومي بدن کند و در نهايت باعث مشکلات عمده و غير قابل جبران شود.
فقط در فتقهاي نافي نوزادان و اطفال، اگر اندازه آن کوچک باشد و با توجه به اينکه ممکن است خود فتق نافي به مرور زمان ترميم شود، ميتوان تا 2سالگي صبر کرد. به غير از اين مورد، در بقيه موارد از جمله فتق کشاله ران و فتقهاي محل برش جراحي که بعد از عمل جراحي ايجاد ميشوند، لازم است با نظر پزشک متخصص جراح براي ترميم آنها تصميمگيري و برنامهريزي شود.
مهمترين خطري که براي فتق وجود دارد اين است که قسمتي از روده در سوراخ فتق گير کند و به سبب اين گير افتادن، خونرساني مختل شده و آن قسمت از روده سياه شود. در نتيجه محتويات داخل روده بيرون بريزد و فرد را دچار عفونت داخل شکم و عفونت عمومي بدن کند.
*چه عواملي موجب ميشود فتق بعد از عمل جراحي عود کند؟ چه توصيههايي براي پيشگيري از عود فتق داريد؟
بيماراني که چاق هستند، بيماراني که برونشيت دارند و سرفههاي زياد و طولاني ميکنند، بيماراني که مبتلا به عفونتهاي ريه هستند يا پروستات بزرگي دارند، بيشتر در معرض عود مجدد فتق قرار دارند. در نتيجه بايد هر چه سريعتر اين موارد درمان شوند تا باعث تشديد عود فتق نشوند. همچنين افرادي که با توجه شغلشان مجبور به حمل وسايل سنگين ميباشند، جهت جلوگيري از عود فتق بايد از کارهاي سنگين پرهيز کنند. همچنين براي پيشگيري از عود فتق بايد هر چه زودتر بعد از عمل جراحي و حتيالامکان قبل از عمل جراحي، نسبت به درمان عوامل ذکر شده اقدام نمايند
