سنگ‌هاي صفراوي به دنبال تشكيل توده جامدي از كلسترول و نمك‌هاي صفراوي در اين كيسه ايجاد شده و به بروز شرايط حاد منجر مي‌شوند كه انجام جراحي را اجتنا‌ب‌ناپذير مي‌كند. حتي ممكن است در درازمدت موجب بروز سرطان كيسه صفرا شود. براي معالجه سنگ‌هاي صفراوي بايد به دقت بيمار را مورد معاينه قرار داد، از عادات او آگاه شد و رژيم غذايي‌اش را تصحيح و تمام مجموعه‌ بدن او را كنترل كرد.

جالب‌تر اينكه، اين بيماري در خانم‌هاي بالاي 40 سال و البته چاق بيشتر ديده مي‌شود. آمارها نشان داده‌اند، 10 درصد از جامعه بزرگسالان كشورهاي صنعتي مبتلا به سنگ كيسه صفرا هستند. حتما مي‌پرسيد چرا؟ بايد بگوييم كه رژيم غذايي از عوامل مهم ايجاد سنگ كيسه صفرا هستند. رژيم‌هاي پرچرب به‌ويژه چربي‌هاي اشباع ‌شده و مصرف بيش‌ از حد كربوهيدرات‌هاي تصفيه شده مي‌توانند اين كيسه را براي توليد سنگ تحريك كنند و در كل چاقي و خوردن غذاهاي پركالري يكي از زمينه‌‌سازهاي اصلي اين عارضه به حساب مي‌آيند.

كلسترول كمتر

همان‌طور كه پيش از اين، نيز گفتيم، براي پيشگيري و درمان سنگ‌هاي صفراوي بهتر است مصرف كلسترول را كاهش دهيد و به توصيه انجمن قلب آمريكا در مورد مصرف نكردن بيش از 300 ميلي‌گرم كلسترول در روز دقت كنيد. زيرا مطالعات نشان داده‌اند كاهش مقدار كلسترول خون توانايي بدن را براي تشكيل سنگ‌هاي صفراوي كاهش مي‌دهد.

كلسترول رژيم غذايي منحصرا از منابع حيواني تامين مي‌شود كه عبارتند از گوشت به‌خصوص گوشت قرمز و فرآورده‌هاي لبني و تخم‌مرغ براي كاهش ميزان كلسترول بايد به طور جدي از اين غذاها و چربي‌ اشباع شده خودداري كرد. مطالعات نشان داده است استفاده از سبزي‌ها و ميوه‌ها به‌خصوص سيب، آلو و غلاتي نظير جو در كاهش كلسترول خون موثر بوده و به‌دليل فيبرهاي محلولي كه دارند، مانع از تشكيل اين سنگ‌ها مي‌شوند. سبزي‌ها علاوه بر فيبري كه دارند با ويتامين C فراوانشان نيز مانع از تشكيل سنگ كيسه صفراوي مي‌شوند زيرا مطالعات نشان داده‌اند كه با كمبود اين ماده مغذي خطر تشكيل سنگ‌هاي صفرا افزايش پيدا مي‌كند. به اين دليل توصيه مي‌شود. از ميوه‌ها و سبزي‌هاي غني از آن نظير انواع مركبات، كيوي و انواع كلم‌ها بيشتر استفاده شود.

رژيم‌هاي كم كالري

توصيه ديگري كه به اين بيماران مي‌شود آن است كه ميزان كالري مصرفي‌تان را كاهش دهيد. بررسي‌ها نشان داده‌اند، زناني كه چاق هستند و بيش از اندازه كالري مصرف مي‌كنند، شش برابر زنان با وزن طبيعي در معرض خطر ابتلا به سنگ‌هاي صفراوي قرار دارند. جالب است بدانيد كه بهترين رژيم‌ غذايي براي اين بيماران رژيم‌هاي غذايي كم كالري اما پرفيبراست. به اين دليل توصيه مي‌شود كه اين افراد بيشتر از انواع سبزي‌ها استفاده كنند و سالاد و سبزي‌خوردن را به‌عنوان جزئي جدانشدني از غذاي‌شان در وعده‌هاي غذايي اصلي به حساب آورند. زيرا مطالعات نشان داده است، اين بيماري در افرادي كه گوشت قرمز مي‌خورند در مقايسه با گياه‌خواران بيشتر ديده مي‌شود. به اين دليل است كه حتي توصيه‌ مي‌شود اين بيماران از فرآورده‌هاي لبني كم‌چرب يعني ماست و شير كم‌چرب استفاده كنند. به‌علاوه، از غلات كامل و سبوس‌دار بيشتر استفاده كنند تا محصولاتي كه از آرد تصفيه‌ شده، ‌تهيه شده‌اند.

حتي ديده شده كه سنگ‌هاي مزمن بر اثر كم‌كردن وزن، حل شده و از بين رفته‌اند. به‌طور كلي نبايد از غذاهاي سرخ‌كرده و حتي فرآورده‌هاي گوشتي نظير سوسيس و كالباس استفاده كنيد. در ضمن، كره و پنير‌هاي پرچرب نيز در اين دسته از بيماران توصيه نمي‌شود، بنابراين از خوردن آنها دوري كنيد حتي اگر در مهماني‌ها همه دوستانتان شما را وسوسه كنند.

درضمن، افرادي كه رژيم غذايي‌شان پرچربي است بهتر است از منابع غذايي ويتامين E و يا مكمل اين ماده مغذي استفاده كنند زيرا اين ويتامين در برابر چربي زياد و تشكيل اين نوع سنگ‌ها نقش محافظتي داشته و به حل شدن و از بين رفتن سنگ‌هاي احتمالي كمك مي‌كند.

شيريني ممنوع

نكته مهم ديگري كه بايد در رژيم غذايي اين افراد رعايت شود آن است كه مراقب مصرف شيريني‌ها باشند. همان‌طور كه گفتيم مصرف بيش از اندازه كربوهيدرات‌هاي تصفيه شده احتمال ابتلا به اين عارضه را افزايش مي‌دهد.

در مطالعه‌اي كه در آن 872 مرد هلندي شركت داده شدند، ديده شد كه رژيم غذايي پر قند مي‌تواند خطر سنگ‌هاي صفراوي را تقريبا دو برابر افزايش دهد. هيچ‌كس به دقت نمي‌داند چرا؟ ولي پژوهشگران فكر مي‌كنند كه قند ممكن است مقدار كلسترول ساده‌اي كه اكثر سنگ‌هاي صفراوي را مي‌سازد، در كيسه صفرا افزايش دهد. از اين رو توصيه مي‌شود كه از خوردن انواع نان و شيريني به دليل قند و كربوهيدرات‌هاي تصفيه شده‌اي كه دارند، به‌طور جدي خودداري كنيد.

ماهي بخوريد

حتما اين توصيه متخصصان تغذيه را شنيده‌ايد كه مي‌گويند: افراد بايد حداقل دو بار در هفته از ماهي استفاده كنند حتي اگر كاملا سالم باشند.

بررسي‌هاي حيواني و انساني در دانشكده‌ پزشكي دانشگاه جان هاپكينز نشان داده، روغن ماهي احتمال تشكيل سنگ‌هاي صفراوي را كاهش مي‌دهد. دكرت پيت، محقق اين مطالعه مي‌گويد <ما نمي‌گوييم كه مي‌توانيم سنگ‌هاي صفراوي را حل كنيم اما مي‌توانيم سرعت تشكيل آنها را كاهش دهيم بنابراين كساني كه زياد در معرض خطر ابتلا به سنگ‌هاي صفراوي قرار دارند، مانند زناني كه زياد شير مي‌دهند و يا باردار هستند، مي‌توانند ماهي را به‌عنوان بخش غيرقابل حذف رژيم غذايي خود درنظر بگيرند. اما از آنجا كه اين بيماران بايد از يك رژيم غذايي كم كالري پيروي كنند، بهتر است ماهي را به شكل كبابي و يا به‌صورت سرخ‌شده در فر ميل كنند تا ميزان روغن مصرفي در تهيه آن به حداقل برسد.>‌

كلسيم نجات بخش

متخصصان تغذيه معتقدند كه تكميل رژيم غذايي با كلسيم ممكن است به پيشگيري از سنگ‌هاي صفراوي كمك كند. آنها مي‌گويند: كلسيم علاوه بر كمك به استخوان‌ها تاثير خوبي روي متابوليسم اسيد صفراوي دارد. آنچه تاكنون مي‌دانيم آن است كه دوزهاي زياد كلسيم خوراكي در روده، فسفات كلسيم را تشكيل مي‌دهند. به گفته وي، تشكيل فسفات كلسيم زنجيره‌اي از واكنش‌هاي شيميايي را به راه مي‌اندازد كه هضم مقدار كلسترول را در كيسه صفرا افزايش و بنابراين احتمال تشكيل سنگ‌هاي صفراوي را كاهش مي‌دهد.

همچنين به‌نظر مي‌رسد كه اين موضوع توجيه‌كننده است زيرا مطالعه‌اي كه روي 872 مرد هلندي بين 40 تا 59 ساله انجام شد نشان داد، هرچه مردان در يك دوره 25 ساله كلسيم بيشتري مصرف كرده بودند، احتمال ابتلاي آنها به سنگ‌ صفراوي كمتر بود.

در حقيقت طي يك بررسي در هلند مرداني كه هر روز در رژيم غذايي خود بيش از 1442 ميلي‌گرم كلسيم مصرف مي‌كردند، 50 درصد كمتر به سنگ‌هاي صفراوي مبتلا شدند.