از سال 71 با رويکرد ايجاد فضايي امن براي زنان در هنگام رفت‌و‌آمد در مسيرهاي مختلف شهري، طرح جدايي زنان و مردان در اتوبوس طراحي و اجرا شد که بر اساس آن فضاي داخل اتوبوس‌ها توسط ميله‌اي از يکديگر تفکيک شدند. در سال‌هاي اول اين جداسازي شهروندان آن را با رضايت انجام مي‌دادند اما چند سالي است که ديگر از آن رعايت‌ها خبري نيست و در صورتي که براي رفت و آمد در شهر از اتوبوس استفاده کنيد مشاهده خواهيد کرد که مردان در قسمت خانم‌ها سوار مي‌شوند و بالعکس.

البته وقتي که مجبور باشي حدود 30 تا 45 دقيقه منتظر اتوبوس شهري بياستي و در حالت خوشبينانه هر دقيقه يک نفر به صف چشم براهان اتوبوس اضافه شود، در نهايت وقتي سر و کله اتوبوس شهري پيدا مي‌شود همه‌چيز از يادت مي‌رود.

آن‌وقت است که وقتي اتوبوس در ايستگاه متوقف مي‌شود، انگار که شيپور جنگ به صدا در آمده باشد افراد با نيشگون، گاز و هل دادن فرد جلويي خود را به بالاي پله‌هاي اتوبوس مي‌رسانند. اما نقطه اوج تراژدي آن‌جاست که افراد بي‌توجه وارد حريم ديگري مي‌شوند.

وقتي که نقطه‌اي توسط قوانين طبيعي و اجتماعي براي امنيت افراد به عنوان حريم شناخته مي‌شود ديگر فرقي نمي کند که اين حريم مربوط به جدايي درون و بيرون خانه باشد يا جدايي قسمت زنانه و مردانه در اتوبوس‌هاي شهري.

در بسياري از کشورها مانند ژاپن و چين با اينکه از نظر اعتقادات مذهبي با ما تفاوت‌هاي فاحشي دارند، قانون جداسازي زنان و مردان در اتوبوس هاي شهري اعمال مي‌شود و جالب اينکه همه شهروندان نيز اين قانون را انجام مي‌دهند.

امروزه با وجود اينکه 60درصد از جمعيت کشورمان در شهر زندگي مي کنند اما هنوز قوانين شهرنشيني را نمي‌دانند؛ شايد هم ياد نگرفته اند که تجاوز به حريم ديگران تا چه حد با اين قوانين مغايرت دارد.

چندي پيش دوستي که سوار اتوبوس‌هاي سريع السير خطوط BRT شده بود مي‌گفت وقتي اتوبوس در ايستگاه مورد نظر متوقف شد زنان در حالي‌که از چهره‌شان مي توانستي نارضايتي را بخواني از ميان مردان عبور مي‌کردند تا سوار اتوبوس شوند.

عين همين ماجرا را نيز مي تواني در اتوبوس‌هاي بليطي ببيني که دقيقا در ساعت‌هاي پيک ترافيک شاهد ازدحام جمعيت مردها و حضور بي‌ملاحظه آن‌ها در قسمت زن‌ها بود.

اين مشکل مدت‌هاست که وجود دارد و ساعت اوج پيک ترافيک مسافران بدون رعايت قوانين، به حريم يکديگر حمله مي کنند و موجبات آزار يکديگر را فراهم مي کنند.

واقعا مقصر اصلي کيست؟ سازمان اتوبوس راني که در ساعت هاي اوج ترافيک اقدام به افزايش ناوگان خود نمي‌کند تا مسافران مجبور نباشند براي به موقع رسيدن به مقصد مثل گوشت قرباني بر روي هم سوار شوند يا شهرداري که مسوووليت نظارت و ساماندهي اين اتوبوس‌ها را دارد و يا شهرونداني که بدون توجه وارد حريم يکديگر مي‌شوند و موجبات آزار هم را فراهم ‌مي‌کنند.

حسين بيژني مدير عامل شرکت اتوبوسراني تهران درباره اختلاط قسمت زنان و مردان در اتوبوس هاي شهري مي‌گويد: رانندگان اتوبوس‌راني موظف هستند که با مسافراني که وارد حريم ديگري مي شوند برخورد کنند اما از آنجايي که اجازه برخورد با افراد متخلف را نداريم معمولا مسافران به آنها اعتنايي نمي کنند.

وي با اشاره به ضرورت فرهنگ سازي مناسب ادامه مي‌دهد، بايد فرهنگ سازي مناسبي براي جداسازي زنان و مردان در اتوبوس شهري بوجود بيايد.

وي يکي از دلايل اين اختلاط را کمبود اتوبوس شهري دانسته و مي‌گويد: چهار هزار دستگاه از اتوبوس تعيين شده در برنامه جامع که نزديک به دو هزار و 500 دستگاه اتوبوس بود را هنوز به اين شرکت نداده اند.

وي درباره افزايش اتوبوس در ساعت پيک ترافيک بيان مي کند: شيفت هاي کاري رانندگان اين اجازه را به ما نمي دهد که بخواهيم در ساعت هاي اوج ترافيک، دستگاه هاي اتوبوس را افزايش دهيم.

شهروندي براي جامعه شهري است و اين نقش افراد را ملزم به رعايت اصول و قوانين زندگي در شهر مي کند. آيا تا به حال کلاس شهروندي رفته ايم آيا در آموزه هاي تربيتي و در رسانه ها يمان حرف از چگونگي زندگي در جامعه شهري را زده شده است.

موسي الرضا ثروتي عضو کميسون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي با بيان اين مطلب که قانوني در زمينه جلوگيري از ورود مسافران اتوبوس شهري در قسمت‌هايي غير از مکان‌هاي تعيين شده وجود ندارد، مي‌گويد: هر کدام از دستگاه‌هاي ذيربط براساس آئين نامه تعيين شده خود بايد به رعايت اين موضوع توسط مسافران نظارت داشته باشند.

وي با اشاره به اين مطلب که ستادهاي امر به معروف و نهي از منکر در هر استاني و با محوريت ولي فقيه و دبيري استاندار وظيفه نظارت بر اين امر را دارند.

ثروتي در ادامه مي گويد: در صورتي که افراد از وضعيت اختلاط زنان و مردان در اتوبوس هاي شهري ناراضي باشند با ارائه يک نامه به مجلس شوراي اسلامي، نمايندگان حتما اين موضوع را پيگيري خواهند کرد.

افراد بايد بياموزند که در هر جامعه‌اي که زندگي مي کنند به قوانين آن جامعه احترام بگذارند و اگر در اين راه بعضي از نهادها کارشان را درست انجام نمي دهند به نحوه کارش اعتراض کنند.