سینمای ما - دكتر مرتضي ميرباقري ضمن تشريح و شفاف كردن تغيير و تحولات ايجاد شده در بخش‌هاي مختلف تحت نظارت معاونت سيما، درباره دلايل ايجاد مراكزي چون سيما فيلم، صبا و مركز مستندسازي در گذشته و تغيير كاربري و انحلال برخي از آن‌ها در حال حاضر سخن گفت.‌ او اعلام كرد كه در حال حاضر از نظر نرم‌افزاري و برنامه‌ريزي ظرفيت راه‌اندازي دو شبكه‌ تلويزيوني جديد در سازمان صدا و سيما وجود دارد كه آن دو شبكه، به موضوع «ورزش» و «مستند» اختصاص خواهند يافت.

معاون سيما هم‌چنين خبر داد كه به زودي شبكه دو سيما به شبكه‌اي كاملا ويژه كودكان و نوجوانان مبدل مي‌شود ؛ شبكه اول سيما مختص گروه سني ميانسال به بالا خواهد شد و شبكه سه سيما با ايجاد يک شبکه اختصاصي ورزش، به شبكه ويژه جوانان مبدل مي‌شود.

مرتضي ميرباقري گفت كه اجرايي كردن تغيير و تحولات اخير به يكباره نبوده و از يك سال و نيم قبل برنامه‌ريزي‌اش وجود داشته و مديران بخش‌هاي مربوطه در جريان روند كار بوده‌اند و قصد سيما علاوه بر چابک سازي و چالاک سازي ساختار سيما، نزديك كردن بخش‌هاي مختلف توليد به آنتن است.

دكتر ميرباقري در پاسخ به اين سوال كه براي ايجاد اين تغيير و تحولات، در خود تلويزيون و هم‌چنين عرصه رسانه‌هاي ديگر چه زمينه‌سازي‌هايي شده‌است؟ ، گفت: از همان زماني كه افق رسانه ملي در سال 1384 تدوين شد، بنا بر اين شد كه هر معاونتي گزارشي از مجموعه كارهاي خود در جمع صدها مدير ارشد و مياني سازمان ارائه دهد و برنامه‌اي كه براي تحقق اهداف افق رسانه ملي دارد را مشخص كند.

نخستين معاونتي كه در اين جلسات گزارش خود را ارائه داد، معاونت سيما بود؛ در اين گزارش ما مشخص كرديم كه اگر ماموريت رسانه ملي مديريت و هدايت افكار عمومي است و اگر ما هفت هدف كلان از جمله تعميق معرفت ديني، دشمن شناسي و غيره داريم كه بايد به آن برسيم، يك سلسله اتفاقاتي نيز در حوزه معاونت سيما بايد انجام گيرد.
ما ابتدا افق رسانه ملي را تبيين كرديم و در آن جا خطوط كلي و محتوايي‌مان را ذكر كرديم. بعد از آن است كه مي‌بايست مي‌گفتيم آيا ساختار هر شبكه با ماموريتي كه برعهده‌اش گذاشته شده همخواني دارد يا نه

وي افزود: بر اين اساس در وهله نخست مضمون و محتواي اتفاق را مشخص كرديم. گفتيم بري اين كه ماموريت رسانه ملي كه مديريت و هدايت افكار عمومي است، اتفاق بيفتد، بايد يك محتوايي در سازمان صداوسيما جاري شود كه بخشي از آن به سيما مربوط مي‌شود.

ميرباقري، معاونت سيما را شبكه‌هايي دانست كه برنامه‌هاي توليدشده در آن بايد پخش شود و افزود: ما حدود 10 شبكه داريم كه بايد از طريق اين 10 شبكه، كه سه‌تاي آن‌ها برون‌مرزي است، به گروه‌هاي برنامه‌سازي بگوييم كه چه كاري انجام دهند؛ سر جمع اين كارها سهم معاونت سينما محسوب مي‌شود؛ و وقتي سهم معاونت سيما در كنار معاونت‌هاي ديگر سازمان قرار مي‌گيرد، آن اتفاق بزرگ رخ مي‌دهد. پس ما مي‌بايست معين مي‌كرديم كه در حوزه سيما چه اتفاقي بايد رخ دهد.

وي يادآور شد: از نظر محتوايي تكليف اين بحث را در حوزه مطالعات - تحقيقات روشن كرديم. بعد از آن بحث به حوزه‌ي طرح و برنامه ريزي منتقل شد. چراكه كاري اگر قرار است در حوزه شبكه‌هاي ما جاري شود بايد به طرح و برنامه منتقل شود تا شبكه موظف باشد بر اساس بودجه‌اي كه مي‌گيرد كار را جلو ببرد.

در طرح و برنامه ريزي مي‌بايست مي‌گفتيم كه با چه ساختارها و ابزارهايي مي‌بايست كارمان را جلو ببريم. ما در همه زمينه‌ها بايد برنامه‌سازي كنيم و اين برنامه‌سازي بايد در ساختارهاي گوناگون صورت گيرد. پس بايد يك محتوايي را محقق كنيم. اين محتوا به صورت برنامه درآمده‌است. براي توليد برنامه‌ها و در حقيقت تحقق محتوا ابزارهايي و نظام‌هايي كه داشتيم شبكه‌ها بود.

بايد بين شبكه‌ها تقسيم كار مي‌كرديم

ميرباقري سپس با بيان هدف سيما براي پرداختن به مخاطبان و و موضوعات مختلف، در اين باره به طرح پرسشي پرداخت:« در اين راستا آيا هر شبكه‌اي مي‌تواند به هر مخاطبي كه خواست بپردازد؟ و آيا نبايد براي پرداختن به موضوعات مختلف يك مرزبندي را بين شبكه‌ها ايجاد كرد؟»

وي توضيح داد: بايد بين شبكه‌ها تقسيم كار مي‌كرديم تا كاري تكرار يا حذف نشود. از اين رو به بحث ساختار پرداختيم و گفتيم خوب است براي مثال مخاطبان را در موضوعات مختلف مورد توجه قرار دهيم، پس بهتر است هر شبكه چه كار كند؟

وي درباره تقسيم كار در شبكه‌هاي تلويزيوني خاطرنشان كرد: شبكه اول و دوم به دليل آن كه شبكه‌ ديگري در زمان تاسيس‌شان وجود نداشت در تمام زمينه‌ها، براي تمام مخاطبان ، با تمام ساختارها برنامه‌ توليد و پخش مي‌كردند ولي در حال حاضر كه ما داراي 10 شبكه هستيم لازم نيست كه ديگر اين اتفاق ادامه يابد. بنابراين مرزبندي‌ها را مشخص كرديم.

وي درباره‌ تغييراتي كه به يكباره در معاونت سيما ايجاد شد، تاكيد كرد: ما از سال 1384 اين مباحث را در داخل سازمان داشتيم؛ و در سال 1386 و 1387 برنامه‌هاي شبكه‌هاي مختلف ما براساس افق رسانه‌ ملي به آنها ابلاغ شده است؛ اما آن چه مطرح بود اين است كه حوزه‌هاي مختلف به ما مي‌گفتند، ساختار ما متناسب با اين برنامه‌هايي كه به ما ابلاغ مي‌شود، نيست.

معاون سيما درباره‌ تمهيداتي كه براي برداشته شدن اين مشکلات در معاونت سيما انديشيده شده ‌است ، گفت: براي حل اين مشكل از سويي خودمان بايد براي مراكز و شبكه‌هاي زيرمجموعه‌مان راه‌حل مي‌انديشيديم و از سوي ديگر بايد با معاونت ديگري كه در سازمان صدا و سيما مسئوليت برنامه‌ريزي و ساختار سازمان را بر عهده دارد ، هماهنگ مي کرديم.

وي در عين حال متذكر شد: اين گونه نيست كه ما بگوييم مي‌خواهيم كارمان را بر اساس يك ساختار ديگر جلو ببريم و معاونت برنامه‌ريزي و نظارت هم بگويد هر كاري دلتان خواست انجام دهيد؛ تغيير ساختار را يك معاونت ديگر بايد بپذيرد.

معاون سيما در پاسخ به اين پرسش كه چرا ابتدا براي محتواي برنامه‌ها برنامه‌ريزي مي‌شود و شبكه‌ها سپس اعلام مي‌كنند كه ساختارشان با اين محتوا نمي‌خواند؟ ، گفت: اولويت براي ما محتوا است و ساختار بايد خود را با اين محتوا تنظيم و حركت كند. ما ابتدا افق رسانه ملي را تبيين كرديم و در آن جا خطوط كلي و محتوايي‌مان را ذكر كرديم. بعد از آن است كه مي‌بايست مي‌گفتيم آيا ساختار هر شبكه با ماموريتي كه برعهده‌اش گذاشته شده همخواني دارد يا نه.

مذاكرات تخصصي بين سيما و حوزه‌هاي گوناگون

به گفته‌ ميرباقري در حوزه معاونت سيما ، به مدت شش ماه بين سيما و حوزه‌هاي گوناگون مذاكرات تخصصي انجام گرفت، تا به ساختار مناسبي رسيدند. پس از رسيدن به ساختار مناسب در معاونت سيما، بايد اين مذاكرات را با معاونت برنامه‌ريزي و نظارت سازمان صدا و سيما هم ادامه مي‌داديم كه آن هم شش ماه به طول انجاميد و در نهايت به تصويب رسيد.

دكتر ميرباقري به اين پرسش كه آيا حوزه‌هاي سيما فقط در زمان ابلاغ، از اتفاقاتي كه در معاونت سيما رخ داده، آگاه شده‌اند؟ پاسخ منفي داد و افزود: يك‌سال تا يك‌سال ‌و نيم قبل از اين كه تشكيلات به حوزه‌هاي مختلف ابلاغ شود، مباحث در شبکه‌ها و مراکز مختلف سيما مطرح بوده ‌است.

معاون سيما سپس در پاسخ به اين پرسش كه برغم تعامل با حوزه‌ها از يك سال و نيم پيش، چرا برخي سريعاً اقدام نکردند؟ اظهار كرد: تمامي حوزه‌ها همکاري بسيار خوبي داشته‌اند، چرا که تغييرات بر اساس مأموريت‌هاي سيما و با هماهنگي و تعامل با حوزه‌هاي ذيربط انجام شده است. و از نظر ما در مدت دو ماه که از زمان ابلاغ ساختارها مي گذرد همکاري شبکه ها و مراکز معاونت سيما بسيار خوب بوده است.
از همان زماني كه افق رسانه ملي در سال 1384 تدوين شد بنابراين شد كه هر معاونتي گزارشي از مجموعه كارهاي خود در جمع صدها مدير ارشد و مياني سازمان ارائه دهد و برنامه‌اي كه براي تحقق اهداف افق رسانه ملي دارد را مشخص كند

وي از علت راه‌اندازي مراكز توليد برنامه در خارج از شبكه‌ها در گذشته به عنوان بحث راهبردي ياد كرد و گفت: در سازمان صداوسيما به دليل اهميتي كه ساختارهاي نمايش، مستند و انيميشن داشته يك زماني در گذشته تصميم گرفته شده كه در بيرون شبكه‌ها مجموعه‌هايي به وجود بيايد كه آن مجموعه‌ها به شبكه‌ها كمك كنند. اين تصميم به ترتيب ابتدا براي توليد سريال‌ گرفته شد و سپس درباره انيميشن‌ و مستند نيز اجرايي شده است.

به گفته وي بر اساس اين تصميم بنا بوده تا اين سه مركزِ توليد سريال، انيميشن و مستند، براي شبكه‌ها توليد كنند اما هماکنون در ارزيابي كه داشتيم، ديديم شبكه‌هاي ما در زمينه سريال سازي خودشان موفق‌ترند و چه به لحاظ كمي و چه به لحاظ كيفي نيازي به حوزه‌اي در بيرون نداشتند. شبكه‌ها مي‌گفتند كه اگر ساختار ما را تقويت كنيد و توسعه دهيد و حتي نيمي از امکاناتي که به بيرون شبکه ها مي دهيد در اختيار خود ما قرار دهيد يقيناً ما خيلي بهتر مي‌توانيم اين كار را انجام دهيم.

ميرباقري خاطرنشان كرد كه در گفت‌وگويي كه با كارگردانان، تهيه‌كنندگان و نويسندگان داشته‌اند، آنان نيز اعلام كرده‌اند كه بيشتر رغبت دارند با شبكه‌ها مذاكره كنند؛ چراكه به آنتن نزديك‌تر هستند و مراقبت‌هاي لازم را هم دارند.

وي در توضيح اين مطلب گفت: يك شبكه در حقيقت يك سبد برنامه را توليد و پخش مي‌كند و در مجموع بايد سريالش با مستندش همخواني داشته باشد و ساير برنامه‌هايش هم به همين ترتيب؛ اما اگر مجموعه‌اي در بيرون برنامه‌اي را توليد كند، تازه بايد با شبكه مذاكره كند و ببيند آيا آنها فضاي متناسب خالي براي پخش دارند يا نه.

ميرباقري تصريح كرد: با در نظر گرفتن اين مسائل ما به اين نتيجه رسيديم كه حوزه توليدي كه در سازمان صدا و سيما بيرون از شبكه‌ها باشد، به عنوان حوزه مطلوب پذيرفته نشده‌است و توانايي‌اش هم به گونه‌اي نيست كه هم‌افزايي كند. بنابراين اگر اين توان به خود شبكه افزوده شود، شبكه مقتدرانه‌تر مي‌تواند كارش را به جلو ببرد.

به گفته وي معاونت سيما به شكلي كاملا كارشناسي و تخصصي به اين نتيجه رسيده ‌است.

وي در پاسخ به اين پرسش كه آيا منظور از مراكز خارج از شبكه‌ها، تنها بخش‌هايي است كه زير نظر سازمان صدا و سيما فعاليت مي‌كردند و بخش خصوصي از اين قضيه مستثني است؟ گفت: بخش خصوصي بحث ديگري را شامل مي‌شود.

در حال حاضر چه شبكه‌ها و چه مركز سيما فيلم توليداتشان را در مذاكره با بخش خصوصي آماده مي‌كنند و بخش خصوصي را فعال مي‌كنند؛ اما خود بخش خصوصي هم رغبت داشت با حوزه‌اي كه مديريت آنتن را بر عهده دارد، ارتباط داشته باشد.

سيما فيلم و تعهدات جديدش

معاون سيما درباره تصميم‌گيري‌هاي انجام شده در حوزه سيما فيلم، اظهار كرد: سيما فيلم در اين اواخر بعضا مستند مي‌ساخت، درگير ساخت سريال و تله فيلم هم بود بنابراين ما به اين نتيجه رسيديم كه بهتر است شبكه‌ هاي ما توليد تله‌فيلم را کمتر كنند و به صورت تخصصي ساخت سريال را ادامه دهند. چراكه تله‌ فيلم‌هاي 90 دقيقه‌اي مي‌تواند بيرون از شبکه توليد و از آنتن پخش شود ولي يك كار براي مثال 30 قسمتي اگر بخواهد با آنتن هماهنگ شود، گرفتاري‌هاي اساسي را به همراه دارد.

وي با اشاره به تعهد ساخت 200 تله فيلم در طول سال، خاطرنشان كرد: پديده ساخت تله فيلم در اين دو- سه سال اخير براي معاونت سيما يك ماموريت جدي ‌است. ما در ارتباط با ساخت تله فيلم ها گفتيم همان طور كه مجموعه‌اي در خارج از سازمان صدا و سيما وجود دارد كه ما در تعامل با آنها برخي آثار را فراهم مي کنيم، براي تله فيلم هم مي‌توانيم همين كار را انجام دهيم و در نتيجه سيما فيلم روي ساخت تله‌فيلم متمركز مي‌شود.

ميرباقري در پاسخ به اين پرسش كه در ادامه اين تغيير و تحولات، آيا ساختمان سيما فيلم و همچنين تجهيزات اين مركز به قوت خود باقي خواهد ماند؟ اظهار كرد: مكان و امکانات بحث ثانويه ما است؛ ما وقتي به مركزي ماموريتي مي‌دهيم، مي‌گوييم كه امكانات تو بايد متناسب با ماموريتت باشد. اگر اين امكانات كمتر است بايد اضافه شود و اگر بيشتر است بايد در اختيار جاهاي ديگر قرار بگيرد.

معاون سيما بار ديگر باتاكيد بر اهميت ماموريت اين مركز، خاطرنشان كرد: در حال حاضر بايد ساخت تله فيلم توسط مركز سيما فيلم سامان‌دهي پيدا كند. البته سيمافيلم در حال حاضر داراي توانايي بالفعل براي انجام تمام اين كار نيست چراكه خود را آماده نكرده بود كه سالي 200 تله‌فيلم بسازد. انتظار ما در سال اول اين است كه براي مثال 5 شبكه ما 120 تله فيلم بسازند و80 تله‌فيلم را هم سيما فيلم بسازد. در سنوات آتي به هر اندازه كه سيما فيلم اعلام كند كه مي‌تواند تله فيلم بيشتري توليد كند، شبكه‌ها ساخت تله فيلم را كنار گذاشته و به ساخت سريال مبادرت مي‌كنند.

وي اعلام كرد: ما ماموريتي بر عهده داشتيم و در انجام مأموريت‌مان شبكه محور نگاه كرديم و هركجا ‌ديديم شبكه مي‌تواند كاري را انجام دهد، سياست‌مان تقويت آن شد.

شبكه فيلم و سريال نه ؛ شبكه ورزش آري

معاون سيما به اين پرسش كه در تعريف شبكه‌ها، آيا اين احتمال وجود دارد كه معاونت سيما شبكه‌ ويژه‌ «فيلم و سريال» راه‌اندازي كند؟ پاسخ منفي داد و گفت: فعلا براي اين كه شبكه‌هايمان بتوانند كارشان را جلو ببرند چهار مولفه‌ ساختار، موضوع، رويكرد و مخاطب را مدنظر قرار داده‌ايم.

مرتضي ميرباقري در توضيح اين مطلب گفت: ما مخاطبان، رويكردها، ساختارها و موضوعات گوناگون داريم. درحال حاضر هفت شبكه داخلي‌مان را به گونه‌اي تنظيم كرد‌ه‌ايم كه تمام اين چهار حوزه را پوشش دهند. اما به اين نتيجه رسيده‌ايم كه درست است كه موضوعات سياسي، فرهنگي، اجتماعي و ورزشي براي ما در اولويت است، اما الآن موضوع «ورزش» براي ما قابليتش خيلي زياد شده‌است؛ پس ما مي‌توانيم اين موضوع را از ماموريت شبكه‌ها جدا كنيم و شبكه‌اي جديد براي «ورزش»ايجاد كنيم.

وي اظهار داشت: تا به حال موضوع ورزشي در بين تمام شبكه‌ها تقسيم شده بود. ضمن اين كه 40 درصد برنامه‌هاي شبكه سه سيما ورزشي بود و مابقي هم به حوزه‌هاي مرتبط با جوانان اختصاص داشت. اما درحال حاضر به اين نتيجه رسيده‌ايم كه بايد شبكه ورزش راه‌اندازي كنيم. وقتي شبكه جديد راه‌انداختيم، ديگر شبكه سه تا اين حد به موضوع ورزش نمي‌پردازد، آزاد مي‌شود و مي‌تواند بيشتر موضوعات جوانان را هدف قرار دهد.

به گفته‌ معاون سيما در ساختارها، موضوعات و مخاطبان گوناگون اگر ضرورت ايجاب كند كه شبكه‌اي مستقل راه‌اندازي شود، اين اتفاق مي‌افتد. كما اين كه قبلا در حوزه قرآن و معارف اين مسأله رخ داد.اولويت اوّلمان راه‌اندازي «شبكه ورزش» و اولويت دوممان راه‌اندازي «شبكه مستند» است.

معاون سيما سپس به اين پرسش كه آيا امكانات راه‌اندازي شبكه‌هاي تلويزيوني جديد با آنتن مستقل فراهم است؟ پاسخ مثبت داد و گفت: الآن امكانات برنامه‌اي‌ اين كار فراهم است و امكان راه‌اندازي دو شبكه وجود دارد. بنابراين چنان چه مجلس و دولت پشتيباني مالي و فني را انجام دهند ظرف شش ماه آينده شبكه ورزش با آنتن مستقل راه‌اندازي مي‌شود.

مرزبندي بين شبكه‌ها

به گفته‌ مرتضي ميرباقري مرزبندي بين شبكه ‌ها اتفاق جديدي است كه در تغيير و تحولات اخير معاونت سيما رخ مي‌دهد وي گفت: سازمان صدا و سيما بعد از راه‌اندازي شبكه ‌هاي اوليه ، فرصت نكرده بود يك مرزبندي بين شبكه ‌هايش ايجاد كند. در چنين شرايطي شبكه ‌هايي ويژه فرهيختگان و يا جوانان راه‌اندازي شد اما هر كدام از اين شبكه‌ها علاوه بر موضوع مورد نظر به موضوعات ديگر هم مي‌پرداختند. ما از دو سال پيش اين فرصت را ايجاد کرديم كه شبكه‌ها مرزهايشان را رعايت كنند.

وي با اشاره به لزوم رعايت مرزبندي هويتي شبکه‌ها، به عنوان نمونه به مسائل مربوط به خانواده، اشاره و اظهار كرد: ما ديديم كه شبكه‌هاي مختلف ما به يك‌سري موضوعات، تكراري و بيش از حد مي‌پردازند و يك‌سري از موضوعات روي زمين مي‌ماند. اين مساله ايجاب مي‌كرد كه در ابعاد مختلف موضوع خانواده بين شبكه‌ها تقسيم كار شود. در برنامه‌هاي زنده صبحگاهي و اجتماعي بعضا به ما انتقاد مي‌شد كه خيلي شبيه بهم هستند و فرق نمي‌كرد كه براي مثال برنامه شبكه دو از شبكه سه سيما پخش شود و يا كارشناسي كه در شبكه دو سيما حاضر مي‌شود، به برنامه شبكه سه سيما برود؛ اين‌ها همه علايم آن بود كه اين مرزها چندان دقيق نيست و ديگر زمان آن بود كه اين مرزها را مشخص كنيم.

وي با بيان اين كه در سه شبكه سراسري مرزبندي براساس موضوع، ساختار، رويکرد و با محوريت مخاطب انجام شده‌است، در اين باره گفت: در اين مرزبندي كودك و نوجوان كه جمعيتشان به 24 ميليون تن مي‌رسد، مأموريت شبكه دو محسوب مي‌شود. جوانان ما كه بين سنين 18 تا 35 سال هستند، نيز جمعيتي 20 ميليوني هستند و به شبكه سه سيما سپرده شده‌اند؛ ضمن اين كه در شبكه سراسري و ملي نيز غلبه با نيازها، خواسته‌ها و امور افراد ميانسال به بالا خواهد بود.

ميرباقري افزود: به صورت عام در مرزبندي ميان سه شبكه‌ يك ، دو و سه سعي كرديم تمام مردم ايران به نوعي مخاطب يكي از اين سه شبكه باشند؛ ضمن اين كه هر كس به صورت ويژه مي‌توانست مخاطب يكي از شبكه ‌هاي چهار ، قرآن و آموزش نيز باشد.
تا به حال موضوع ورزشي در بين تمام شبكه‌ها تقسيم شده بود. ضمن اين كه 40 درصد برنامه‌هاي شبكه سه سيما ورزشي بود و مابقي هم به حوزه‌هاي مرتبط با جوانان اختصاص داشت.

وي درباره‌ تبديل شبكه دو سيما به شبكه‌ كودك و نوجوان و تغيير تدريجي برنامه‌هاي گوناگون آن شبکه گفت: ما گفتيم مثلاً موضوع خانواده در شبكه كودك و نوجوان بايد به گونه‌اي مطرح شود كه خانواده‌اي كه كودك و نوجوان دارد، بتواند از مشاوره و کارشناسي و اطلاعات تربيتي، اجتماعي و آموزشي اين شبکه تخصصي تر بهره برداري نموده و بيننده آن باشد.

همچنين در شبكه سه برنامه‌ خانواده‌اي باشد كه مربوط به جوانان باشد. پس اگر برنامه‌ خانواده را در شبكه دو ديديم بايد انتظار داشته باشيم كه در ارتباط با كودك و نوجوان و يا براي كودك و نوجوان باشد.

معاون سيما در پاسخ به اين پرسش كه آيا مرزبندي موضوعي شبكه‌ ها در حوزه خبر كه زير مجموعه معاونت سيما نيست نيز اتفاق مي‌افتد؟ ، گفت: بخش‌هاي خبري نيز بعد از اين تنظيم مي‌شوند؛ براي مثال «اخبار جوانه‌ها» كه ساعت 16 از شبكه يك پخش مي‌شود، به شبكه دو منتقل خواهد شد. ضمن اين كه بخشهاي خبري اصلي و عمومي تغيير نخواهد كرد.

ميرباقري با بيان اين كه در تغيير و تحولات معاونت سيما، بيشترين اتفاق در حوزه شبكه دو بايد رخ دهد، متذكر شد: آنچه مسلم است برنامه‌هاي فيلم و سريال تمامي شبکه ها پيش از اين نيز به گروه سني جوان و ميانسال مي‌پرداختند؛ و کمتر به مسايل كودك و نوجوان در شبكه‌ها پرداخته مي‌شد و اميدواريم در مناسبت‌هاي آتي شاهد به نمايش درآمدن خواسته‌ها، نيازها و مسائل و مشکلات گروههاي سني کودکان و نوجوانان در شبکه دو نيز باشيم.

معاون سيما در پاسخ به اين پرسش كه در جريان اين تغيير و تحولات آيا شبكه‌هاي تلويزيوني به هم كمك هم مي‌كنند و آيا امكان دارد كه شبكه يک هم برنامه كودك و نوجوان توليد كند؟ ، گفت: توليد برنامه كودك و نوجوان در شبكه يك از اين پس کاهش مي يابد زيرا وقتي قرار است شبكه‌اي 24 ساعته به كودك و نوجوان بپردازد، توليد برنامه كودك در شبكه‌اي ديگر نوعي اسراف است.

مضافاً بر اينکه بسياري از امور اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي روي زمين مانده، که جزء مأموريت‌ها و اهداف شبکه يک است که فرصت کار تکراري و غيرمربوط را به شبکه يک و ديگر شبکه ها نخواهد داد. همچنين چون شبکه ها زير نظر معاونت سيما اداره مي شوند، جابجايي برنامه ها و کمک شبکه ها به يکديگر حسب تشخيص معاونت سيما بيش از پيش خواهد بود.

نيروي انساني مرتبط با تعريف شبكه

دكتر مرتضي ميرباقري در پاسخ به اين پرسش كه آيا نيروي انساني در حال حاضر قابليت راه‌اندازي شبكه‌هاي جديد خصوصاً شبکه کودک و نوجوان و مرزبندي ميان شبكه‌ها را دارند؟ خاطرنشان كرد: اين مسائل قدم سوم محسوب مي‌شوند. قدم اول محتوا، قدم دوم ساختار، و قدم سوم مديريت است. ما در خلاء كه نيستيم؛ عده‌اي از گذشته در شبكه‌هاي مختلف در تمامي زمينه ها خصوصاً زمينه كودك و نوجوان فيلم و سريال ساخته‌اند و حضور داشتند؛ اما الآن اين‌ها يك سرزمين و شبكه با مأموريت و هويت و مرزبندي معين تر پيدا کرده‌اند که يك مديريت متخصص و كلان بايد آنها را اداره كند.

معاون رييس سازمان صداوسيما در حوزه تلويزيون در پاسخ به پرسشي درباره باقي ماندن برخي برنامه‌سازان كودك و نوجوان در شبكه اول سيما، در اين باره توضيح داد: شبکه اصلي سيما براي پرداختن به امور کودکان و نوجوانان شبکه دو است و همان گونه که گفته شد اين جابه‌جايي بتدريج با کاهش توليد و پخش برنامه کودک و نوجوان در شبکه يک و افزايش کمي و کيفي توليد در شبکه دو در حال انجام است.

وي در پاسخ به اين پرسش كه براي مثال مدير شبكه دو كه در عرصه فيلم و سريال به جايگاهي تثبيت شده رسيده‌است، آيا تمايل دارد كه مديريت شبكه‌ كودك و نوجوان را بر عهده بگيرد و آيا مدير شبكه سه كه رياست شوراي هماهنگي ورزش سازمان صدا و سيما را عهده دار است، به اداره شبكه‌ مربوط به جوانان تمايل دارد؟ ، گفت: شبكه كودك و نوجوان بايد در تمامي ساختارها خصوصاً مستند و نمايشي فيلم و سريال هم بسازد. ما الآن در اين حوزه نياز زيادي داريم.

اتفاقا مدير شبکه دو به خوبي مي‌تواند خلاء شبكه را در تمامي ساختارها و بخش‌ها خصوصاً بخش فيلم و سريال خيلي سريع پر كند. ما در شبكه كودك در ساختارهاي مختلف برنامه مي‌خواهيم. اتفاقا يكي از قوي‌ترين مديراني كه مي‌تواند در ساختار جذاب و بسيار مهم نمايش به ما كمك كند، مدير شبکه دو هستند.

ضمن اينكه ايشان در حال حاضر مديريت شبكه‌اي را بر عهده دارد كه در آن برنامه هاي بسيار متنوعي در زمينه کودک و نوجوان از قبيل «فتيله جمعه تعطيله» ساخته مي‌شود؛ حال آنکه يك گروه ديگر هم که قوي ترين گروه کودک و نوجوان سيما است از شبکه يک به آنها اضافه شده است.
شبكه‌ها در عين‌حال كه سعي مي‌كنند در تمامي ساختارها مانند سريال‌ها توليد داشته باشند سعي مي كنند در ساختار مستند نيز برنامه‌هاي ويژه‌اي را طراحي و اجرا كنند.

وي تصريح كرد: مدير شبکه سه هم در سالهاي گذشته در كنار برنامه‌هاي ورزشي، اجتماعي و فرهنگي سريال هايي جوانانه بسيار زيادي چون «نرگس» و «ترانه مادري» را ساخته است؛ مديريت سريال ها و برنامه هاي پرمخاطب مناسبتي و غيرمناسبتي شبكه سه را چه كسي برعهده داشته است؟ بنابراين اين مديران توانايي اداره‌ شبكه‌هايي كه بر عهده‌شان سپرده شده را دارند.

چنان چه التفات نماييد بسياري از برنامه هاي جذاب گفتگو محور و مسابقات که مورد استقبال بي نظير جوانان نيز قرار گرفته در شبکه سوم ساخته شده است.

ميرباقري سپس به اين پرسش كه آيا در پي اين تغيير و تحولات، تغيير مديران شبكه‌ها را خواهيم داشت؟ پاسخ منفي داد و گفت: تغيير مديريت فعلا جزء برنامه‌هاي ما نيست؛ مگر اينكه همان طور كه كارها جلو مي‌رود به نظر برسد لازم است تغييراتي انجام شود.

معاون سيما با اعلام اين كه مركز سيما فيلم منحل نشده، بلكه مأموريتش ساخت تله‌فيلم است، گفت: در اين مركز هم تغيير مديريت نداريم.

مركز مستندسازي منحل مي‌شود

وي درباره عدم وجود فردي به نام مدير در مركز مستندسازي سيما اظهار كرد: مركز مستندسازي سيما بحث ديگري است؛ در حوزه مستند امر روي زمين‌مانده‌اي مثل تله فيلم نداشتيم كه بگوييم مركز مستند سازي سيما انجام دهد. شبكه‌هاي ما به خوبي مي‌توانند از عهده ساخت مستند برآيند بنابراين به شبكه‌ هاي اول، دو، چهار و آموزش يك گروه مستند اضافه شد لذا از اين پس ما مجموعه‌اي به نام مركز مستندسازي سيما نداريم اما تا پايان سال كارهاي باقيمانده در اين مركز جلو مي‌رود و در سال 1388 تشكيلات اين مركز در شبکه هاي سيما ادغام مي‌شود. ما در تمام حوزه‌ها مربوط به مرکز مستندسازي براي اين‌كه كار مختل نشود، فرض كرديم كه هيچ اتفاقي نيفتاده‌است بنابراين يك مسوول را هم‌چنان گذاشتيم كه كارها را جلو ببرد.

وي در پاسخ به اين پرسش كه براي راه‌اندازي گروههاي مستند شبكه‌ها، چه نيروهاي انساني قرار است تعريف شود؟ ، خاطرنشان كرد: در رابطه با مستند، ده جلسه با حضور خود من تشكيل شده‌است؛ تمام كساني كه در حوزه مستند ورود داشتند در اين جلسات دعوت شدند؛ چراكه يکي از اهداف ما در کنار تقويت مستند سازي در شبکه ها راه‌اندازي يك شبكه مستقل مستند است.

در اين جلسات با حضور كارشناسان به مسايلي چون توليد، تامين و حجم توليدات فعلي ‌پرداختيم. در اين جلسات تخصصي همچنين به موضوعاتي چون بودجه مختص به مستند كه در حال حاضر به دو درجه جيم و دال محدود شده است، پرداختيم و اينكه مستند بايد در تمام ساختارها ساخته شود.

بر اين اساس فرصت ممتازي براي ساماندهي و سازماندهي نيروهاي تأثيرگذار و مجرب که بصورت غيرنظام‌مند در زمينه مستند فعاليت مي‌کردند فراهم شده است تا با ايجاد يک بانک اطلاعات قوي بتوانيم زمينه بهره‌وري بيشتر مستندسازان را فراهم نماييم.

وي از تقويت گروه‌هاي مستند خبر داد و افزود: در وهله‌ي اول قصد داريم گروههاي مستند موفق را تقويت كنيم. نيروي انساني كه به عنوان مدير گروههاي مستند تعيين مي‌شوند، بر حسب تشخيص مديران شبكه‌ها خواهند بود.

وي در پاسخ به اين پرسش كه آيا شبكه‌ها علاوه بر سريال به مستند هم توجه ويژه نشان مي‌دهند؟ ، گفت: دغدغه خاطر شبكه‌ ها تمامي ساختارهاست ؛ با اين حال ما در هر مناسبتي كه وارد مي‌شويم، غير از برنامه‌هاي نمايشي و مسابقه و ميزگرد و ترکيبي از شبكه‌ها مستند هم خواسته‌ايم بنابراين شبكه‌ها در عين‌حال كه سعي مي‌كنند در تمامي ساختارها مانند سريال‌ها توليد داشته باشند سعي مي كنند در ساختار مستند نيز برنامه‌هاي ويژه‌اي را طراحي و اجرا كنند.
شبکه اصلي سيما براي پرداختن به امور کودکان و نوجوانان شبکه دو است و اين جابه‌جايي بتدريج در حال انجام است

معاون سيما درباره‌ لزوم راه‌اندازي پايگاهي براي رجوع و جذب مستندسازان و همچنين طرح‌هاي مستند، اظهار كرد: براي تقويت اين بخش ما مي‌توانيم مستند را جزء مطالباتمان قرار دهيم و اينكه اين كار صاحب پيدا كند. مساله بعدي بودجه است. وقتي اين عناصر كنار هم قرار گيرد، برنامه‌سازان مي‌دانند كه بر فرض مثال گروهي به نام مستند در شبكه يک راه‌اندازي شده و همين گروه به محلي براي مراجعه مستندسازان تبديل خواهد شد.اينها مقدمه‌هاي اوليه براي سامان‌دهي ساختار مستند است.

انيميشن به شبكه دو ملحق شد

وي درباره وضعيت توليد انيميشن در سيما و الحاق مركز صبا به شبكه دو، خاطرنشان كرد: خيلي طبيعي بود كه ما وقتي شبكه‌اي به نام كودك و نوجوان راه مي‌اندازيم، آن شبكه ساختار انيميشن را هم دربرگيرد. بر اين اساس ارزيابي ما اين بود كه 70 درصد از آن‌چه در حوزه صبا با عنوان انيميشن ساخته شده، به مخاطب كودك و نوجوان اختصاص داشته بنابراين اين مركز را به شبكه دو متصل كرديم تا 30 درصد ديگر را براي اقشار ديگر توليد كند تا شبكه‌هاي ديگر هم بتوانند استفاده كنند.

به گفته ميرباقري، مركز صبا در همان محل سابق با همان نيروهاي قبلي به كار خود ادامه مي‌دهد، منتها از اين پس به شبكه دو متصل مي‌شود.

معاون سيما درباره پرداختن به ساختار انيميشن براي بزرگسالان و در مناسبتها، خاطرنشان كرد: در حال حاضر در حوزه كودك و نوجوان انيميشن ما عليرغم پيشرفت هاي چشمگير هنوز خيلي با حد مطلوب فاصله دارد؛ اول بايد تكليفمان را در اين بخش مشخص كنيم و بعد به سراغ گروه‌هاي سني ديگر برويم.

كسري بودجه سازمان

معاون سيما به اين پرسش كه آيا اجرايي كردن تغيير و تحولات سيما اين رسانه را كه هم اينك با مشكل كمبود بودجه مواجه است، با مشكلات حادتري مواجه نمي‌كند؟ پاسخ منفي داد و گفت: ما براي سال 87 براساس همين بودجه‌اي كه داريم، مأموريت‌مان را تنظيم كرده‌ايم. مرزبندي هويتي شبكه‌ها به تدريج جلو مي‌رود و ظرف چند سال آينده صد در صد محقق مي‌شود.

سازمان صدا و سيما در سال 87 براي تحقق مأموريتي كه دارد با 150 ميليارد تومان كسري بودجه مواجه است. که تامين اين مبلغ باعث تسريع روند توليد مي‌شود.

دكتر ميرباقري در توضيح مشكل كمبود بودجه سازمان صدا و سيما در بخش فني خاطرنشان كرد: ارزيابي ما حاكي از اين است كه امكانات فني سازمان صدا و سيما درحال فرسوده ‌شدن است و بايد نو شود. معاونت توسعه و فني ما بودجه‌اي را تنظيم كرده و اعلام كرده‌است كه يك هزار ميليارد تومان بودجه لازم است تا ما پوشش كامل داشته باشيم و بتوانيم با امكانات لازم كارمان را جلو ببريم.

معاون سيما، درباره‌ مشكل كمبود بودجه سازمان صدا و سيما در بخش توليد، اظهار كرد: ما الان تعداد سريال‌هاي الف ويژه‌مان را به حداقل رسانديم و تعداد آنها را زياد نمي‌كنيم. اين در حاليست كه ما قابليت آن را داريم كه اگر منابع تامين شود، در سال 10 پروژه‌ الف ويژه را فعال كنيم. اما بودجه‌اي كه در حال حاضر به سازمان صداوسيما داده مي‌شود 30 درصد نياز ماست.

ليكن ما در هر صورت چانه‌زني‌هاي بودجه‌مان را انجام مي‌دهيم؛ هر عددي در اختيارمان قرار گيرد بر اساس آن عدد به ساخت برنامه‌هايمان اقدام مي‌كنيم. براي مثال وقتي ما دقيقه‌اي 700 هزار تومان براي ساخت سريالي در اختيار داشته باشيم به گونه‌اي برنامه‌ريزي کرده و با گروهي از عوامل كارمان را جلو مي‌بريم و وقتي دقيقه‌اي 300 هزار تومان داشته باشيم به گونه ديگري برنامه‌ريزي کرده و با گروه ديگري كار را جلو مي‌بريم.

اين مسائل كاملا روي كيفيت کار ما تاثير مي گذارد. و چنان چه در زمينه توليدات نمايشي و انيميشن بنا باشد نسبت توليدات داخلي به خارجي افزايش يابد با يد بودجه بيشتري در اختيار ما قرار گيرد زيرا هزينه توليدات نمايشي و انيميشن ايراني چند برابر هزينه خارجي است.

بر همين اساس در حال حاضر سه‌برابر شدن بودجه‌ سازمان صدا و سيما جزء نيازهاي ما بوده است و در مذاكراتمان با مجلس و ارگانها و نهادهاي ديگر اين مساله را عنوان كرده‌ايم.

وي در توضيح مشكلات و گرفتاري‌هاي كه هم اينك معاونت سيما براي ساخت سريالها با آن روبه رو است، اظهار كرد: گرفتاري اول ما متن است. مشكل بعدي بودجه است. سازمان صدا و سيما مشكل بودجه را با يك سري جابه‌جايي‌هايي كه در برنامه‌هايش انجام مي‌دهد و توافقاتي كه با عوامل توليد دارد، بصورت مقطعي رفع کرده و باعث شده كارها به جلو برود. البته اين مساله باعث مي‌شود كه يكسري بدهكاري‌هايي را در رابطه با عوامل توليد پيدا كنيم. لذا آن جايي كه بيش از بودجه خودمان جلو مي‌رويم، با بدهكاري مواجه مي‌شويم.

وي تصريح كرد: درحال حاضر کمتر پروژه‌اي از سال‌هاي قبل است كه از سازمان طلب داشته باشد. حتي در همين جلسه اخير رئيس محترم سازمان با عوامل توليد «ترانه مادري» تأکيد کردند که چنان چه با عوامل توليد تسويه حساب نشده، سريعاً اقدام شود.

ميرباقري در پاسخ به اين پرسش كه چرا بعد از اين جلسه عوامل «ترانه مادري» نسبت به پرداخته نشدن دستمزدها انتقاد داشتند؟ گفت: اگر مساله‌اي وجود داشته باشد شبکه بايد سريعاً اقدام كند.

مرتضي ميرباقري درباره پروسه‌ پرداخت دستمزدها افزود: مثلاً در زمينه تله فيلم‌ها وقتي يك تله فيلم كد ساخت مي‌گيرد، حدود 20 درصد از بودجه ساخت به شبكه پرداخت مي‌شود؛ وقتي توليد كار به اتمام و تله فيلم به مرحله پس‌توليد مي‌رسد، 70 درصد بودجه تامين مي‌شود و وقتي پخش مي‌شود 100 درصد بودجه پرداخت مي‌شود.
ارزيابي ما حاكي از اين است كه امكانات فني سازمان صدا و سيما درحال فرسوده ‌شدن است و بايد نو شود

معاون سيما درباره سرانجام اجرايي شدن نتايج گرفته شده در نشست كانون نويسندگان، در اين باره گفت: قلب نشست كانون نويسندگان تله فيلم بود و اين‌كه دوستان در زمينه تله‌فيلم اقداماتي را انجام دهند بنابراين به دليل اينكه ماموريت اصلي ساخت تله فيلم به سيما فيلم سپرده شده است، زلف آنها به هم گره خورده است.

وي در پاسخ به اين پرسش كه نتايج اتخاذ شده در اين جلسه مبني بر پرداخت تمامي حق و حقوق‌ نويسنده‌ها از همان ابتدا به چه سرانجامي رسيده‌است؟ اظهار كرد: بنا شد مجموع اين موارد توسط سيما فيلم پيگيري شود. بنابراين قلب اين كارها توسط اين مركز پيگيري مي‌شود و مسائل ديگري هم كه وجود دارد در سيما فيلم تببين و در جلساتي با حضور اينجانب تصميم نهايي گرفته مي‌شود.

دكتر ميرباقري در پاسخ به پرسشي درباره راه‌اندازي «اداره کلي» تحت عنوان «فيلم و سريال» در شبکه يک، در اين باره توضيح داد: در هر صورت به دليل اينكه حجم تعهدات شبکه سراسري در زمينه سريالها افزايش يافته، ساختار آنها را هم تقويت كرديم بنابراين شبكه اول ما در حال حاضر علاوه بر اينكه سريال و تله فيلم مي‌سازد، خواستيم كه در زمينه ساخت سريالهاي الف ويژه بيشتر تلاش كند. بر اين اساس ما سه حوزه‌ فيلمسازي در شبكه اول سيما داريم و از آنجا كه سه اداره هستند بايد زير نظر يك اداره كل قرار گيرند بنابراين شبكه اول تنها شبكه‌اي است كه اداره كل فيلم و سريال دارد. شبكه دو نيز داراي دو اداره تله‌فيلم و سريال‌هاي عادي است و ساخت سريال‌هاي الف ويژه نيز در اداره سريالهاي عادي پيگيري مي‌شود.

مستندسازان و كارت بحران

معاون سيما درباره آخرين اقدامات انجام شده براي صدور كارت بحران مستندسازان اظهار كرد: مستندسازان نوعا به ما مراجعه مي‌كردند و مي‌گفتند ورود ما به حوزه‌هاي مختلف در داخل و خارج كشور با ممانعت‌هايي همراه است. آن زمان پيشنهاد شد كه كارتي به آنها ارائه دهيم كه بتوانند در حوزه